سرود- برای پرویز شاپور


برو، مردِ بیدار؛ اگر نیست کس

که دل با تو دارد، ممان یک نفس!

 

همه روزگارت به تلخی گذشت
شکر چند جویی، در این تلخ‌دشت؟

 

به بیهوده جُستن فروکاستی
قبای خستگی بر تن آراستی،

 

قبایی همه وصله بر وصله بر
قبایی ز نفرت بر او آستر.

 

 

همه پایم از خستگی ریش‌ریش
نه راهی نه ذی‌روحی از پُشت و پیش.
نه وقتی ــ که واگردم از رفته‌راه ــ
نه بختی ــ که با سر درافتم به چاه ــ
نه بیم و نه امید و، از پیش و پس
بیابان و خارِ بیابان و بس!

 

چه حاصل اگر خامُشی بشکنم
که: «یاران، در این دشت تنها، منم»؟

 

گرفتم به بانگی گلو بردرم
که در دَم بسوزد چو خاکسترم،

 

گرفتم که تُندر فشاندم؛ چه سود
کز این هیمه نی شعله خیزد نه دود.

 

گرفتم که فریاد برداشتم
یکی تیغ در جانِ شب کاشتم؛
مرا، تیغِ فریاد بُرَّنده نیست
در آن مُرده‌آباد که‌ش زنده نیست...

 

برو مردِ بیدار، اگر نیست کس
که دل با تو دارد، ممان یک نفس!

 

بنه، خواب اگر خوشتر افتادِشان،
که آخر دهد رنج، ره یادِشان.

 

بهل شب شود چیره، تا بنگری
هم از اشکِشان سر زند اختری.

 

چو پوسید چون لاشِ گندیده، شب،
کویرِ نفس‌مرده در گورِ تب؛
وُامیدی به جا مانده گر نیز هست
به سودای عُزلت درِ خانه بست،
ببینی که از هولِ شب، اشکِ آب
بتوفد چنان کوره‌ی آفتاب.

 


برو مردِ بیدار؛ اگر نیست کس
که دل با تو دارد، ممان یک نفس!

 

تو گُل‌جویی ای مرد و ره پُرخَس است
شِکرخواه را، حرفِ تلخی بس است!


احمد شاملو

ای کاش آب بودم

ای کاش آب بودم                                                                                     

گر می‌شد آن باشی که خود می‌خواهی. ــ

آدمی بودن
             حسرتا!
                      مشکلی‌ست در مرزِ ناممکن. نمی‌بینی؟

 

ای کاش آب بودم ــ به خود می‌گویم ــ
نهالی نازک به درختی گَشن رساندن را
                                                (ــ تا به زخمِ تبر بر خاک‌اش افکنند
                                                در آتش سوختن را؟)
یا نشای سستِ کاجی را سرسبزی‌ جاودانه بخشیدن
                                                                  (ــ از آن پیش‌تر که صلیبی‌ش آلوده کنند
                                                                  به لخته‌لخته‌ی خونی بی‌حاصل؟)
یا به سیراب کردنِ لب‌تشنه‌یی
رضایتِ خاطری احساس کردن
                                     (ــ حتا اگرش به زانو نشانده‌اند
                                     در میدانی جوشان از آفتاب و عربده
                                     تا به شمشیری گردنش بزنند؟
                                     حیرت‌ات را بر نمی‌انگیزد
                                     قابیلِ برادرِ خود شدن
                                     یا جلادِ دیگراندیشان؟
                                     یا درختی بالیده‌نابالیده را
                                                                   حتا
                                     هیمه‌یی انگاشتن بی‌جان؟)

 

می‌دانم می‌دانم می‌دانم
با اینهمه کاش ای‌کاش آب می‌بودم
گر توانستمی آن باشم که دلخواهِ من است.

 

آه
کاش هنوز
             به بی‌خبری
                           قطره‌یی بودم پاک
از نَم‌باری
           به کوهپایه‌یی
نه در این اقیانوسِ کشاکشِ بی‌داد
سرگشته‌موجِ بی‌مایه‌یی.


شاملو

شبانه

دریغا دره سر سبز و گردوی پیر،
و سرود سر خوش رود
به هنگامی که ده
در دو جانب آب خنیاگر
به خواب شبانه فرو می شد
و خواهش گرم تن ها
گوش ها را به صدا های درون هر کلبه
نا محرم می کرد،
وغیرت مردی و شرم زنانه
گفت گوهای شبانه را
به نجوا های آرام
بدل می کرد

وپرندگان شب
به انعکاس چهچه خویش
جواب
می گفتند.-

دریغا مهتاب و
دریغا مه
که در چشم اندازما
کهسار جنگل پوش سر بلند را
در پرده شکی
میان بود و نبود
نهان می کرد.-

دریغا باران
که به شیطنت گوئی
دره را
ریز و تند
در نظر گاه ما
هاشور می زد.-
دریغا خلوت شب های به بیداری گذشته،
تا نزول سپیده دمان را
بر بستر دره به تماشا بنشینیم،
ومخمل شالیزار
چون خاطره ئی فراموش
که اندک اندک فریاد آند
رنگ هایش را به قهر و به آشتی
از شب بی حوصله
بازستاند.-

و دریغا بامداد
که چنین به حسرت
دره سبزرا وانهاد و
به شهر باز آمد؛

چرا که به عصری چنین بزرگ
سفر را
در سفره نان نیز، هم بدان دشواری یخ پیش می باید برد
که در قلمرو نام

احمد شاملو